Wie bly in hamerkop se nes?

Die kolgans hou die vrou agterdogtig dop.


Egyptian-Goose-Kolgans


Die kolgans hou die vrou agterdogtig dop toe sy haar klere afstroop. Die vrou stap die troebel water in. Die kolgans skel hard.

Die grond raak onder die vrou se voete weg en sy draai op haar rug en dryf saam met die trae stroom. “Skel maar,” sê sy vir die voël en roer haar bene in die water. “Ek ken jou soort. Kastig onseker, weerloos en dan slaan julle toe. Staan net en kyk hoe ons ander verdrink.”

“Ghauk!” sê die kolgans. Sy het immers niks met die vrou se ellende te doen nie. Mense kan so vreeslik wroeg. Daar sit die vrou se nes op die wal van die rivier. Warm, droog en hopelik skoon. Te oordeel na haar kurwes, het sy heeltemal genoeg te ete.

“Hou jou simpatie vir jouself, dis nie jou man wat jou vir die kerk se orreliste gelos het nie. Julle paar lewenslank. Bou ’n nes. Of vat een, nes julle wil. Ha! Al daaraan gedink? Dat die hamerkop dalk weer sy nes wou gebruik? Toe lê jy jou eiers daar. En jy en manlief skel en raas tot die hamerkop die aftog blaas. Ek het julle dopgehou.” Die vrou hou op met water trap en sak stadig weg. Die water sluit byna geluidloos oor haar en stoot rimpel op rimpel na die oewer.

Die kolgans swem in wye sirkels om die plek waar die vrou verdwyn het. Sou die simpel ding haar wou vang? Dalk is die vrou ’n otter. Die kolgans sien dikwels hoe die vrou in die vroeë oggend of na sononder in die rivier swem en duik. Soos ’n bleekwit otter rol sy glad en skoon om in die water en dryf vir lang tye rond.

Die vrou breek die wateroppervlak digby die kolgans. Sy skiet halflyf uit die water wat klotsend terugval van haar lyf. Die vrou hyg na haar asem.

Die kolgans swets luidkeels en styg skellend op uit die water. Toe sy terugkyk, sien sy die vrou se gesig vertrek. Die kolgans ken pyn. Die soort wat seermaak as die windbukskoeëltjie deur jou sagte vere dring. En die soort wanneer ’n otter jou kuiken uit die nes kom haal. Dis hierdie laaste soort pyn wat die vrou pla. Die kolgans draai terug, land naby die vrou en swem in klein sirkels om en om op dieselfde plek.

Die vrou glimlag. “Jy laat my baie aan haar dink. So, in die stemmige grys-bruin sondagrok met die maagdelike wit hier en daar. Net die rooi bek en beentjies om julle jagsheid te wys. Stil en rustig tot paartyd. Maar in die liefdespel! Toe hy een nag nie huis toe kom nie, gaan ek hom soek. Ek kry hulle by haar huis. Dis toe wat ek hulle hoor. In die slaapkamer. Hulle was mooi, so bymekaar. En luidrugtig. Toe weet ek, my beste jare is verby. Ek het ’n stalker geword. ’n Afloerder van ander se lewens.” Die vrou raak weer weg onder die water.

Die kolgans wieg in die rimpels wat die vrou veroorsaak. Haar maat roep en sy vlieg op en gaan saam met hom wei in die groen landerye teen die rivier.

 

Drie dae later, toe die polisieduikers die vrou se opgeblase lyk tussen die riete stroom af van die boshut waar sy vertoef het, kry, lê die kolgans die laaste van haar twaalf eiers in die hamerkop se ou nes. Die broeityd het begin.

 

Advertisements

Die agste Maart: Internasionale Sprokiesdag

Regtig? Van alle moontlike dae – ’n Internasionale dag vir sprokies. En tog, waarom nie. Sprokies beteken dat mens vir ’n oomblik kan wegglip uit die harde werklikheid en jou in ’n fantasiewêreld verloor waar daar nog sekere beginsels geld en dit ten alle koste verdedig word. Sprokies vertel van groei, van die aflê van kindwees en onskuld sodat jy wysheid kan bekom en drake op jou pad kan verslaan. Sprokies is die ondergrond van ons daaglikse bestaan. Sprokies verdedig die goeie, oorwin die kwaad en wys die nadeel van jaloesie, bitterheid en wraak uit.

As jy jou eie sprokie moes skryf, hoe sou dit lyk en klink en in watter kleure sou jy dit verf?

20180308_101559_HDR

Die sprokie wat ek wil vertel kom uit die vorige eeu. Dus begin dit, soos alle goeie sprokies met: “Lank, lank gelede was daar ‘n prinses.

“Sy was nie die mooiste prinses nie en sy was klein en kort. Tingerig, het die oumense gesê. Sy was vrolik en nuuskierig, behulpsaam en haar hart was sag en oop vir die ellende van ander mense. Sy het oumense verpleeg en versorg, ’n moederlose dogtertjie grootgemaak en opgevoed en toe sy dertig was, daag haar ridder op.

“Hy kom nie op ’n wit perd nie, hy kom met die trein in die vorm van ’n een bladsy brief op blou papier in blou ink geskryf met ’n nib-pen (die soort wat nog in die inkpot gedoop moet word). Sy handskrif is sterk, maar ongevorm, soos die van iemand wat nie gewoond is aan skryf nie. Sy woorde is eenvoudig:

            “Ek het by my ma, Anna Smit van jou gehoor. Ek weet jy ken haar familie en die van my pa ook. Jy weet dat hulle goeie mense is en dat hulle harde werkers is.

        Ek bly alleen op ’n plaas en is soms eensaam Ek is dertig jaar oud en ek wil graag met jou korrespondeer met die oog op ’n moontlike huwelik tussen ons.

        Indien dit jou en jou ouers se goedkeuring wegdra, sal ek graag van jou per kerende pos hoor.

        Groete

        FG Venter.

          “Prinses Christina lees die brief. Sy weet sy sal in haar eie land, nooit regtig deel hê aan ’n koninkryk nie. Toe bespreek sy die brief met haar ouers en met hulle goedkeuring korrespondeer sy met Koning Frans Venter, van die koninkryk op die rand van die Namibwoestyn.

“’n Brief neem ’n maand van die dorp in die mooi Boland tot by die eensame plaas waar die koning bou aan die welvaart van sy ryk. Drie maande na die eerste brief, vra hy die prinses om te trou. Sy stem in.

“Hy reis per trein om sy bruid vir die eerste keer in lewende lywe te sien, maar sy hart bly agter by die diere op sy grond, by die kampdrade wat blink in die sonlig en by die windpomp wat water diep onder die grond gaan haal en in die splinternuwe sinkdam gooi. Maar toe hy van die trein afklim, het hy sy flenniebroek en wit hemp aan en hy is so aantreklik soos enige koning kan wens om te wees.

“’n Seun van die mense by wie die prinses die dogter versorg, kom hom op die stasie haal. Volgens die gebruik van daardie tyd, mag die voornemende huweliksmaats nie alleen in mekaar se geselskap wees nie.

“By die huis van haar ouers, wag sy op die prins. Christina het haar hare in ’n kroontjie op haar kop gevleg en sy dra ’n groen wolrok wat haar oë beklemtoon. Daar is ’n blom in haar hand. As sy van die prins hou wanneer sy hom sien, sal sy die blom vir hom aansteek. Indien nie, sal sy die blom aan haar pa gee om vir haar aan te steek en haar pa sal die koning inlig dat sy hom nie wil hê nie.

“Toe hulle mekaar sien, weet hulle dat hulle pad moet saamloop. Lank voor die tyd van blomme of goeie maniere en etiket en reëls, is daar al bestem dat hulle een sal word.

“Hulle trou in die herfs van daardie jaar, na die milde reën Frans se plaas in ’n paradys omskep het. Die seremonie is eenvoudig en hulle reis per trein, terug na die plaas, drie dae en drie nagte. As huweliksgeskenk verander die koning sy plaas se naam na Regina (Koningin), ter ere van sy vrou.

“Die koningin leer ’n nuwe wêreld ken. Sy leer sy familie ken. Sy ma en susters is sterk vroue en sy voel haar tuis onder hulle sorg en aanvaarding. Sy broers behandel haar soos hulle hul eie vroue behandel – met respek, waardering en liefde.

“Ja, die draak is daar – droogtes, siektes, armoede en die grenslose verlange na haar eie mense en die eensaamheid. Daar is ook die tallose vreugdes: Frans dra vir haar veldblomme aan in die reënmaande. Soms skiet hy vir haar ’n paar vlakpatryse of bring veldheuning in ’n emalje skottel huis toe.

“Hulle kinders word gebore en Koningin Christina se lewe is vol en ryk. Sy leer alles wat sy kan. Leer haar kinders onafhanklikheid en selfstandigheid. Met die jare verlang sy al minder na die koel dorp in die Boland en groei sy vas aan die kameelbome, die sandduine, die klipkoppe en die kringe rante om haar wit kalkwerf.

“Sy plant vyebome en granate; leer om turksvye te skil en biltong te maak. Sy kook seep en sy vertel die oustories van haar nuwe land vir haar kinders voordat sy die komberse teen die aand se koue om hulle vasdruk.

“Sy en haar prins word oud, tevrede met hul lewe sterf hulle, diep in die tagtig, twee jaar uitmekaar.

“Nou waai die woestynwind oor hulle eensame grafte en die son kom op en gaan onder.

“En as ek die sprokie moes inkleur, sal dit in die kleure van die Namibduine wees wat altyd verander en die kleur van die somergras, vol in die saad. Bo-oor alles sal die blou lug buig en op die agtergrond sal daar iets silwer wees vir die magiese nagte in die veld.”

 

 

Na die reën, ‘n sypaadjie.

Wat ’n heerlike, vol maand is Februarie nie! En natuurlik is hy warm.

Dis die maand waarin ons Suster gedans het. Met oorgawe het sy haar armbande laat rinkel en haar karos, blink van druppels, oor die wye werf geswaai. Die veld hou bruilof in malse oorvloed van groen.

20180220_094615_HDR

Ferreira het sy goed gevat en geloop. Dit voel asof almal meer hoop het, al gaan dit ook met harde werk gepaard en is die toekoms maar duister.

En dit was die maand waarin die liefde gevier word. ’n Kind raak verloof in Februarie. ’n Troue word beplan.

Die sypaadjie moet geskoffel word want dit begin na ’n jong oerwoud lyk voor my huis. En dis sommer hier waar ek weer dwars-in-die-weg gaan staan. Want ai, dis vir my so mooi. Die onkruid wat sommerso oorneem en groei. Dankbaar oor die baie reën gee hulle skuiling en skoonheid aan die kleinvolk. Hulle verdra die katte wat in die maanlig deur hulle kattemaai. Vroegoggend toe die uil, wat maande lank weg was, met gesperde kloue afduik op ’n muis, fluister hulle troos aan die muisgesin wat agterbly.

Ek staan maar en kyk hoe James die klitsgras, die klokkiesgras, die langbeen-litjiesgras, die blou madeliefies, die lekkerruik wit aandblomme en die pers ritse van ‘n naamlose ou vriend voor sy panga laat sneuwel. Later sal hy alles bymekaarhark en op die komposhoop gooi en dan die sypaadjie gelyksny.

My sypaadjie sal weer soos al die ander sypaadjies lyk: groen, netjies, steriel en dóód. Die vinke sal nie ryp grassade kom oes nie, die muise sal nie wegkruip nie, die uil sal nie meer voor my deur jag nie. Die vreugde wat ek aan die aandblomme het, sal vergaan wees soos hulle geur teen die middag. En die graspluime sal my nie meer toewuif as ek voor my huis verbyry nie.

Een jaar, na ’n droogte wat mens en dier se laaste uithou getap het, het die reën gekom. Ook Februarie. Ook met dieselfde drif en oorgawe. En die veld het in dieselfde mate gegroei. Daar was weinig van my ma se tuin oor, maar die gras het alles toegegroei. Veldgras het in skakerings van  ligroom, elke denkbare kleur groen, tot diep pienk het die in die saad gestaan. Die vinca’s voor die deur se helder perspienk en wit, die bloedrooi karlienblom en die vetplante wat Pa uit die veld aangedra het, het lieflik tussen die geurige gras gedy. Dit was die mooiste wat Ma se droogte-tuin  ooit was.

Een maanlignag, toe die doudruppels aan elke halm in die tuin blink en die uil in die X!Noibos roep, stap ek alleen in my wit nagrokkie deur ’n towerwêreld. Ek het nooit weer iets gesien wat so mooi is nie.

Ek wens regtig ek kon die sypaadjie maar so bietjie langer gelos het. Want die aandblomme verdien die kans om hul geur in die nag te versprei vir die mot, vir die vuurvliegie en vir my.

‘n Zero.

 

Gister was ons sonder krag. Die hele lange dag het niks in die huis gedreun, gezoem, gezoei, gebrand of gekook nie. Behalwe die twee keer wat ek in die fluitketeltjie op die gasstoof koffiewater gekook het. Teen gisteraand was die yskaste aan die afloop en die vrieskas het ek nie eens oopgemaak nie.

20180123_055622_HDR.jpg(Die foto is ‘n afbeelding van soortgelyke skaduwee-prente op Ma se sonstoepmure)

Maar dis vanoggend toe ek besig is om ontbyt te maak, dat ek aan Ma en haar eerste vrieskas dink.

Ma het ’n Electrolux-yskas gehad, maar sy het ’n vrieskas begeer. Al die buurvroue het al ’n vrieskas gehad en dit was hoog tyd dat sy ook een kry. Hoe ons ooit in die Namibiese hitte sonder ’n vrieskas kos goedgehou het, kan mens jou nie indink nie.

Pa het op ’n dag op die plaas aangekom met die vrieskas; ’n verrassing vir Ma. ’n Blou-en-wit Zero-paraffien vrieskas. Ma het blou gehaat. Dit was nie haar kleur nie en ook nie die kleur wat sy in haar huis wou hê nie. Pa was kleurblind en verskriklik so. Hy kon geen kleur by die regte naam noem nie. Blou moes vir hom vreeslik mooi gewees het. Sy enigste verweer teen al die blou goed (van my Alice-band tot die Novilon op die kombuisvloer) was altyd dat hy gedink het dit is pienk. Asof Ma tevrede sou gewees het met PIENK. As hy pienk gesien het, het hy gesê dis geel. ’n Ware Babelse verwarring van kleure en tale.

Die vrieskas kry sy staan in Ma se heiligdom; die sonstoepie waar sy haar eksotiese en minder eksotiese potplante troetel om iets groens te hê op die genadeloosheid van ’n plaas waar die water skaarser was as die Kaap s’n op die oomblik. En dis net daar waar Ma se haat-liefde verhouding met die vrieskas begin het.

Dit was ’n Winter/Somer soort van vrieskas. In die winter het hy ongelooflik goed gevries. Alles. En die potplante het floreer want die kas het die temperatuur heerlik egalig gehou in die winter. In die somer moes Ma soms ’n klam laken oor hom gooi op die warmste tyd van die dag anders het alles in damme water gelê. En die potplante het almal bruin randjies om hul blare gekry, party het gevrek en ander net gekwyn tot die winter weer kom.

En soos die sage van menige paraffien vrieskas of yskas gaan, kon hulle op die onmoontlikste tye aan die rook gaan. Die vlammetjie moes egalig blou brand en sodra hy begin rooi puntjies maak, kon jy maar weet, help die ou anders was jy kort-voor-lank roet van die mure en plafon af. Dit was niks snaaks om in die nag wakker te word en Ma op haar knieë langs die vrieskas te kry, besig om die vlammetjie te reguleer van rooi na blou nie.

Dit was nie ’n maklike taak nie. Jy moes die hele brandstoftenk uittrek, die vlammetjie blus, die pit skoon sny met so ’n spesiale snyertjie wat jy by Kratz Broers op die dorp gekoop het en jy moes bid. Bid dat hy na die eerste, na die tweede na die hoeveelste skoonmaak en brandsteek en terugstoot-aksie blou brand. O, en jy moes keer dat die vrieskas in ’n trek staan. Die petieterige vlammetjie kon alte gou doodwaai en môre moet jy die hele vrieskas uitpak, droogmaak en weer opsteek.

So kom doen die dominee een vakansie huisbesoek. En seker so halfpad deur die koek en tee in die voorhuis uit Ma se beste porselein, kom die Bose ook besoek aflê. Die vrieskas rook.

Nou my ma was nie ’n vrou vir vuiltaal en vloek nie, maar sy het ’n rympie gehad vir die vrieskas: “Ek gaan nog eendag hierdie dônnerse ding in die vuur gooi.”

My ma maak verskoning by die dominee. Sy sak op haar knieë voor die vrieskas en begin die delikate, maar vuil operasie. Ons kinders maak ’n kringetjie om haar. Ons wag. Vir die rympie, sien. Die dominee is binne hoorafstand en ons ken ons ma. Maar daar gebeur niks.

Opsteek-aksie een, twee, drie… Niks.

Toe kan my suster dit nie meer hou nie en laat met: “Ma wens mos nou Ma kan die dônnerse ding in die vuur gooi?”

Ma se kop het vorentoe gesak tot op haar knieë. Haar skouers het geruk Ek weet tot vandag toe nie of sy gelag of gehuil het nie. Toe het Pa haar kom help. Een vuurhoutjie later en die vrieskas se vlammetjie brand met ’n skoon blou vlam.

Weet regtig nie hoekom was ons so vol dinge nie, seker maar van Pa gekry, want so vêr ek kan onthou, is Ma met al haar geite en dinge graf toe.

(Die foto is ‘n afbeelding van soortgelyke skaduwee-prente op Ma se sonstoepmure)

1 Februarie 2018

20161224_191007.jpg

Waarheen is die eerste maand? Wat het van Januarie geword?

Januarie is weg soos gisteraand se sonsondergang, die supermaan en die blou maan, my verjaardag en die eerste skooldag van my kleinkind. Dit kom nie weer nie.

Wat het ek hierdie Januarie geleer wat ek nog nie weet nie? Dat ek my eerste, enigste en grootste vyand is? Dit weet ek lankal. So dit tel nie. Wat wel tel, is dat ek dit hierdie Januarie weer ervaar het.

Ek het twee kortverhale begin skryf. Gestop. Gewonder en gewik en geweeg. Is dit goed genoeg. Wat as? Hoekom nie? Dink mense so? Praat hulle so? Waarom skryf ek nog? Ek weet eintlik niks. Ek het in my hele lewe nog niks bereik nie. Ag nee wat. Kom ek gaan maak koffie.

Ek maak die koffie, trek my boek nader en lees. Sit lank skoon verlate na die laaste bladsy van Carina Stander se Bergengel. O, as ek maar so met woorde en beelde kon toor. Wat nou volgende?

A, hier is dit. Frans Marx se Spieëlbeeld. Nog altyd vir my so ’n aantreklike man gewees. Van die dae af dat hy in Huisgenoot se strokiesverhaal gespeel het. Daar iewers in die Sestigs? ’n Leeftyd gelede.

Ek was die plaasdogtertjie wat deur die veld gedwaal het en hordes stories in my kop gespeel het met my en Frans, soos op die swart-en-wit foto’s in Huisgenoot, as die held en heldin.

Nostalgie dwing my weer koffiekan toe. Sommer ’n stukkie oorskiet-verjaardagtert ook; vir die lekker. Ek begin lees.

’n Ander wêreld vou voor my oop. Een wat aan my net so onbekend is as die wêreld van  Bergengel. En net so bekend is as my eie onmag en selftwyfel. Ek lees en lewe ’n vreemde ontstellende lewe. Ek praat ’n ander taal. Leer vreemde mense ken. Wonder en wens.

Gelukkig is daar nog om te lees. Spieëlbeeld is nog nie klaar nie.

Maar wag, laat ek vir my gaan koffie maak. En dalk is daar van my Kersfees-gemmerkoekies oor.

O, en my stories het gevorder. Iewers tussen Bergengel en Spieëlbeeld het hulle ook hulle loop gekry. Want skryf moet ek, al is dit die swaarste werk wat ek nog gedoen het.

Daar kook die ketel. Weg blog, kom Spieëlbeeld!

Op ‘n dag, ‘n pakkie saad.

Op ’n dag, ’n pakkie saad.

 

Kaliforniese   Kaliforniese papawer

 

Op ’n dag toe die winter in my murg sit en die wind sy treurmares oor ’n verspeelde somer om my huis se mure huil, koop ek die pakkie saad. Sommer net. Om iets te hê om na uit te sien. Hulle is nie eens my gunsteling blomme nie, maar daar is ’n kaal kol waar die roosbome dood is van die droogte in my tuin en dit is soos ’n rou wond. Die pakkie papawersaad is die pleister.

Einde van Augustus plant ek die saadjies. Sulke pieperige goed is papawers, ewiglik besmet met meeldou en fungus van die een of ander aard, dink ek en meng die klein swart korreltjies met die paar pakkies Kaliforniese papawersaad, Skotse gousblom, leeubekkies en ’n pak gemengde saad of twee. Grond word omgedolwe en versorg met baie kompos en die saadjies gestrooi.

  PapaverRhoeas                                 Papaver Rhoeas

 

“Val waar julle wil, kom op wanneer julle wil en groei soos julle wil,” spreek ek my saai-mantra oor hulle uit.

Hierdie lente was ’n genadige een. Sagte dae, vroeë reëns, sonnige dae en min wind. Saadjies steek hulle koppies uit en die akkertjie word groen. Alles groei in goeie gees saam met mekaar. Die papawers ook.

“In ’n tuin is daar altyd ’n wonderwerk te bespeur,” lees ek eenmaal iewers in ’n tuinboek en so was dit dan ook met die papawers. Hulle kom op en hulle groei. En blom. Hulle betower my. Daar is die rooies wat almal ken. Daar is spierwittes wat vroegoggend soos engele in die oggend wind wieg, rooi-en-wittes en toe: die pienke. Nie babapienk nie. Nie die vaalpienk wat die winter mode was nie, nie Engelse roos-pienk nie. Nee, “bright pienk” sou my ma sê. My dag word goud, die laaste winterwroeging val weg en al wat oorbly is die lekker warmte van die lenteson op my vel, die lug se blou wat blouer is as gister en die oneindige dankbaarheid vir nuwe geleenthede, tweede kanse, herbegin.

Daar het na die Eerste Wêreldoorlog massas van hierdie blomme in die omgedolwe grond van die loopgrawe in Vlaandere opgekom en die hele slagveld in ’n sprokiesland omskep. Op 11 November wanneer die gevalle soldate van Wêreldoorlog I & II herdenk word, dra baie mense ’n rooi poppie as knoopsgatruiker.

Papawersaad is (volgens ’n artikel in SA Garden and Home) in die grafte van EgiOpium papawerptiese Farao’s gevind en is algemeen in tuine vir die afgelope 7000 jaar.

Die syroete (Eng. Silk route) het reeds 200 v.C. bestaan en nie net sywurms is hierlangs gesmokkel nie, maar ook die papawersade waaruit opium onttrek is wat as slaap- en pynmiddel gebruik is. Morfien, Codeine en Heroïen word hieruit vervaardig. Newe-effekte is natuurlik die absolute verslawing aan hierdie susmiddels.

 

Opium papawer

Maar die mooiste en beste van die papawerstorie is: Suid-Afrika het sy eie inheemse papawer.

 

Inheems
SA se inheemse papawer

 

Oos-Vrystaat se papawervelde                                                      Oos-Vrystaatse papawervelde

Ja, miskien moes hierdie skrywe se titel liewer “Op ’n dag, ’n papawer,” wees, want kyk watter betekenisse word aan die papawer toegedig:

 

  • Rooi – Dood, herinneringe en troos in die Weste en sukses en liefde in die Ooste.
  • Wit – Word gebruik vir begrafnisse en gedenkdienste in die Ooste en slaap en rustigheid in die Weste
  • Pienk, Pers en Blou – Word verbind met verbeelding, weelde en sukses in die Ooste.

 

(Titel na aanleiding van John Miles se boek: Op ’n dag, ’n hond en die resensie van Andries Visagie (nie familie nie) op LitNET : Miles se tema is o.a – ’n ondersoek na dit wat nodig is om staande te bly te midde van sosiale verwildering en agteruitgang. In omstandighede waarin menselewens goedkoop geword het, hou ontydige lewensverlies in dat die naasbestaandes van die oorledenes weens die pyn en gemis ernstig ontwrig word en maniere moet vind om sinvol met hulle lewens voort te gaan.  

 

(Alle inligting via Google – Soekterm : Poppy flowers)

Dankie, Riana:

20171013_171930

Hier sit sy nou

op my meer dramatiese

Midnight garden-groen muur.

Die sagtheid van “Hint of White”.

was net te effentjies vir die

eksentrieke, blomkop wese.

Sy sal eerste,

so teen dagbreek

met haar glimlag

die skaam rietsanger groet,

saam met die vinke soet

kwinkeleer. Die son se appelkooskleur

agter die bome sien loer en ook

hoe die eerste bome bot.

Snags sal sy oopoog en wakker slaap,

vir die sterre sing;

bietjie met Oukat praat

en soggens met my eerste koffiemaak

rooirok-blombestrooide-witvlerk

inspirasie bring.

 

 

 

Om die pad te vat …

Elke jaar wanneer die eerste blare val en die Herfs sy goud strooi, dan pak die wanderlust my. ’n Onrustigheid roer in my hart. Ek tuur ure deur die vensters van my huis na die goud in die bome, die grou oggende, die vertrekkende swaels.

Ek soek ʼn plek om te stap. Lang, lang ente. Om stil te staan en te kyk na die glooiing van rant en rivier. Op ’n klip te sit en al die dinke te dink waarvoor daar in die gewone loop van tyd, nie tyd is nie. Ek word weemoedig, nes die natuur rondom my. Die grasvlaktes met die langstert flappe wat oor hulle fladder, die klam koue uit die vlei, die verlange na die hitte van ’n koolstoof, dis alles goed wat my voete laat jeuk vir die langpad.

In standerd vier, by Meneer G.P. Visser, in Behanie se Laerskool, leer ons die volgende gedig.

Wander -Thirst by Gerald Gould

“Into the East the sun rise, into the West the sea.

But East or West the wander thirst will not let me be.

It works in me like madness, dear, to bid me say goodbye,

For the rivers call and the road call and oh! the call of the sky”

“I know not where the white road runs, nor what the blue hills are;

But a man can have the sun for a friend, and for his guide a star;

And there’s no end to voyaging when once the voice is heard.

For the rivers call and the road call and oh! the call of a bird.”

“Yonder the long horizon lies and there, by night and day,

The old ships draw to home again, the young ships sail away.

And come I may, but go I must, and if man ask you why,

You may put het blame om the stars, the sea, the white road and the sky.”

My hart loop lankal. Maar volgende week sit ek die stukke in agter my hart aan. Soos in Abraham de Vries se Boesmangedigte:

“Ek lê opgerol soos ’n ystervark

en hoor my hart oor die rante stap.

“Wie kan nog bly lê as sy hart nie wil slaap?

O,ho my hart, ek gaan saam met jou stap.”

Maandagoggend

Ek sit soos kleintyd op die stoeptrap

hande gevou om die warm koffiebeker.

Ek wag op die son,

bid oopoog en geluidloos:

Dankie Heer,

vir die aarde se oudste geur –

Die van water en grond,

die klam molm onder die laventelbos,

oggendwind en vinke in die riete van die vlei.

Toe breek die son uit donker bome los.

 

Dans met die blou rok.

 

Anna wou daardie jaar n blou rok hê.

Pa en Ma is stram. Geld is min en die vierde baba is op pad. Eintlik het die kind genoeg klere. Maar Ouma, wat die hart van ’n dogtertjie verstaan, gee toe. Dis dié dat ek en Ouma nou in die winkel staan en kyk na die materiaal in rolle en rolle blou wat op die toonbank oopgesprei word.

Ouma frommel haar neus onder haar bril se bruggie en vat met ’n kennershand aan die lapgoed. Daar is blou wat so lig is dat dit wit lyk in son. Daar is ligblou en babablou en poublou. Maar daar is nie nie blouselblou nie. Ek sien voor my Ma se badkom met blouselwater op ’n Maandag. Die lakens dryf soos wit wolke in die blou, blou water. Blouselblou is blouer as blou.

“Lieflike goed, die,” sê Ouma. “Maar die kleur is nie reg nie. Die kind wil ’n blouselblou rok hê.”

“Genade Tant Anna, watter kind wil so ’n rok dra? Dis mos gans te ’n ou kleur vir ’n dogtertjie.”

Aan die kleurtjie op Ouma se wange kan ek sommer sien sy vererg haar bietjie. Sy hou juis nie van die winkeltannie met haar hooggekamde hare en rooi lippe nie.

“Die kind,” sê Ouma, haar tyd jare vooruit, “dra my naam en sy het ’n sterk persoonlikheid. Sy sal die blouste blou kan dra. En mooi lyk.”

“Anna,” sê die winkeltannie gevat. “Alkant, selfkant.”

Ouma snork. Haar wange word rooier.

Tot die winkeltannie kan sien dat Ouma vies word. Sy frons en buk onder die toonbank in. Die stuk materiaal wat sy daar uithaal, is so blou dat dit mens se asem wegslaan. Die blouste blou. Dis amper blouer as blouselblou. Dis Anna se blou.

“Hoeveel is dit?” vra Ouma tevrede.

Die winkeltannie meet die materiaal teen die maatstok op die toonbank.

“Dis ’n jaarts-en-‘n-half, Tant Anna. Maar kyk, dis lekker breed.”

“Bietjie min, maar dit moet maar doen. Sal die facings sommer van bloubont knip. Nou nog knopies. Van die soort wat mens oortrek. Die kleinstes wat jy het.”

Ouma betaal en sit die bruinpapier pakkie  onder haar arm. Sy gee my ’n sent en ek koop vir my twee swart Wilsontoffies. Soos ons huis toe stap, dink ek die hele tyd aan alkant-selfkant. Dit klink nie vir my mooi nie. Dit maak my bietjie hartseer dat my sussie nie “reg” is nie.

Twee dae later is die blou rok klaar. Dis die mooiste, mooiste rok. Ouma hang dit in Pa en Ma se dorpskamer teen die kas op. Met Nagmaal, oor twee weke, kan Anna haar rok vir Groot Kerk aantrek.

Ek lewe in afgunstige afwagting.

Eindelik staan my sussie uitgedos in die blouselblou rok. Die rok het ’n middellyfie en die romp is net effens daaraan geplooi met fyn rygplooitjies. Daar is, as mens vinnig kyk, amper honderd klein, blou knopies wat oopknoop op die bolyf. Langmoue met smal mouboordjies knoop om die pols vas. ’n Ronde kragie in donker roospienk rond die rok af. Anna lyk soos ’n koningskind in haar blou rok en haar blink, donker hare.

Daardie aand op die plaas val daar een van daardie laat-April buie en toe die reën ophou breek die maan deur die wolke. Ek maak Anna wakker om vir haar te wys. Daar is druppels aan die takke en grashalms op die werf. Die lug is koel. Die maanlig is betowerend.

“Ek,” se Anna, skielik helder wakker, “gaan nou my blou rok aantrek en in die maanlig dans. Dis ’n maanlig-dansrok.”

“Anna?”

Maar sy is klaar deur die venster. Ek sit op die vensterbank en kyk hoe my sussie tussen die grashalms in die maanlig dans. In haar blouselblou nagmaalrok. Sy lyk soos ’n andersoortige feetjie.

My hart word warm. My sussie is Anna en sy het baie kante.  G’n alkant, selfkant aan háár nie. Ek wonder oor haar ander kante. Ek word sommer bly dat ons nog klein is en ek al Anna se kante kan ontdek.

Toe klouter ek ook deur die venster en dans met haar deur die klam gras onder die blink sterre wat tussen die uitgereënde wolke deurloer.